Lymphatic

Kaposiform Lymphangiomatosis (KLA)

(คา-โป-ซิ-ฟอร์ม ลิม-แฟน-จิ-โอ-มา-โท-ซิส)
ชื่อภาษาไทย (แปลตามอาการ): โรคหลอดน้ำเหลืองผิดปกติชนิดคาโปซิฟอร์มแบบแทรกซึมหลายระบบ
โดย อาจารย์ แพทย์หญิง ศศิกร เฟื่องกำลูน

เลือกอ่านตามหัวข้อ

1. คืออะไร?

KLA เป็นโรคความผิดปกติของหลอดน้ำเหลืองชนิดรุนแรง-  มีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว  มีลักษณะเฉพาะคือ:

  • หลอดน้ำเหลืองเจริญผิดปกติ
  • เซลล์หลอดน้ำเหลืองมีลักษณะคล้ายเซลล์ใน KHE (kaposiform hemangioendothelioma)
  • มีการแทรกซึมในหลายอวัยวะ โดยเฉพาะ ทรวงอก, ปอด, ม้าม, ตับ, กระดูก

2. พบบ่อยแค่ไหน?

  • พบได้ น้อยมาก ทั่วโลก (<100 รายที่มีการรายงานชัดเจน)
  • ส่วนมากเริ่มแสดงอาการ ในวัยเด็กหรือวัยรุ่น

3. พบตรงไหนของร่างกาย?

  • ปอด / เยื่อหุ้มปอด → หายใจเหนื่อย หอบ น้ำในเยื่อหุ้มปอด
  • เยื่อหุ้มหัวใจ → น้ำในเยื่อหุ้มหัวใจ
  • ตับ / ม้าม / ช่องท้อง → ท้องโต บวมน้ำ
  • กระดูก → ปวดกระดูก หรือมีกระดูกบาง หักง่าย
  • ผิวหนัง / ลำตัว → อาจพบผิวหนังบวมตุ่ย สีแดงน้ำเงิน หรือคล้ำกว่าปกติ (ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของรอยโรคด้านลึก)

อาการที่ผู้ปกครองสามารถสังเกตได้:

  • หายใจลำบาก เหนื่อยง่าย
  • อาการบวมที่หน้าอก หรือท้องที่โตขึ้นผิดปกติ
  • จ้ำเลือด หรือมีรอยฟกช้ำผิดปกติ
  • มีเลือดออกในปัสสาวะ/อุจจาระโดยไม่ทราบสาเหตุ

4. วินิจฉัยอย่างไร?

  • MRI / CT scan: พบหลอดน้ำเหลืองแทรกซึมหลายอวัยวะ
  • X-ray: ตรวจพบ pleural effusion หรือกระดูกบาง
  • Ultrasound / Echocardiogram: ประเมินของเหลวในช่องปอดและหัวใจ
  • ตรวจเลือด:
    • เกล็ดเลือดต่ำ (thrombocytopenia)
    • การแข็งตัวของเลือดผิดปกติ (elevated D-dimer, low fibrinogen)
  • การตรวจชิ้นเนื้อ: ยืนยันการวินิจฉัยผ่านลักษณะเซลล์ที่เฉพาะของ KLA

5. ภาวะแทรกซ้อน

  • น้ำในเยื่อหุ้มปอดหรือเยื่อหุ้มหัวใจเรื้อรัง
  • เลือดออกผิดปกติ / DIC
  • ความดันเลือดต่ำเรื้อรัง
  • ปอดติดเชื้อบ่อย / ภาวะหายใจล้มเหลว
  • ปวดกระดูกเรื้อรัง

6. การรักษา

ยังไม่มีการรักษาที่หายขาด แต่มีแนวทางควบคุมอาการและยืดอายุได้ดังนี้:

6.1 ยา

  • Sirolimus (mTOR inhibitor)
    • ยากดการเจริญของหลอดน้ำเหลืองผิดปกติ
    • มีงานวิจัยรองรับในผู้ป่วย KLA และ GLA ว่าช่วยให้อาการดีขึ้นภายใน 6–12 เดือน
    • ต้องตรวจระดับยาในเลือดเป็นระยะ
    • งานวิจัย 2023 – Frontiers in Pediatrics
  • Trametinib (MEK inhibitor)
    • ใช้ในกรณีที่พบการกลายพันธุ์ของ NRAS
    • งานวิจัยใน Nature 2022 รายงานว่าผู้ป่วยมีอาการทางปอดดีขึ้นชัดเจนหลังใช้ยา

6.2 หัตถการ

  • การระบายน้ำในเยื่อหุ้มปอด / หัวใจ: ทำซ้ำเมื่อมีน้ำคั่งมาก
  • การผ่าตัดม้าม: กรณีมีภาวะ DIC หรือเลือดออกมากจากการทำงานผิดปกติของม้าม

ผลข้างเคียงจากการรักษา

  • Sirolimus → แผลหายช้า, เสี่ยงติดเชื้อ
  • Trametinib → ผื่น, ปวดข้อ, ความดันต่ำ
  • การระบายน้ำบ่อยครั้ง → เสี่ยงการติดเชื้อ

7. กลุ่มอาการที่เกี่ยวข้อง

  • Generalized Lymphatic Anomaly (GLA): ความรุนแรงน้อยกว่า KLA
  • Kaposiform Hemangioendothelioma (KHE): มีความใกล้เคียงในระดับเซลล์
  • มีการค้นพบว่า NRAS mutation (somatic) เกี่ยวข้องกับการเกิด KLA
  • ไม่ถ่ายทอดทางกรรมพันธุ์ในครอบครัว

9. สิ่งที่ครอบครัวควรเก็บข้อมูล และการดูแล

  • สังเกตอาการหอบ หายใจเร็ว เหนื่อยง่าย
  • จดบันทึกผลเลือด, น้ำหนัก, ขนาดหน้าท้อง
  • ติดตาม MRI ทุก 6–12 เดือน
  • ดูแลด้านโภชนาการ ป้องกันภาวะบวมน้ำหรือขาดโปรตีน
  • ระวังการติดเชื้อจากสายระบายน้ำหรือแผลผ่าตัด